Haftaya bir boş gün bırakmak

Hafta pazartesi sabahı yedi renkle boyanır. Her gün bir teslim, bir görüşme, bir “yetişir” umudu ile dolar. Umut perşembe öğleden sonra ilk aksamada dağılır. Dağılan umut cuma ve cumartesiyi borçlu ilan eder. Borçlu ilan edilen günler boşluğu yer. Yenilen boşluk sonraki pazartesiyi daha sıkı boyatır. Sıkı boya yine çatlar.

Tek kişilik birçok takvimde bu sahne bir çalışkanlık gibi görünür. Çalışkanlık haftayı eğer. Eğilen hafta kişiyi “disiplinsiz” sanır. Sanı çoğu zaman haksızdır. Haksız sanı boş günü bir lüks gibi görür. Lüks olmayan şey, diğer günlerin tutunacağı nefestir. Boş gün tatil broşürü değildir. Broşür mutluluk vaat eder. Vaat bu yazının işi değildir.

Boş günü bir lüks sanmak, dolu haftanın ilk aksamada neden kişiyi disiplinsiz ilan ettiğini gizler. İlan yanlıştır. Disiplin yedi rengi boyamak değil; bir günün boş kalabilmesidir. Boş kalabilen gün eğilen haftayı kişiden ayırır. Ayrılan kişi aksiliği karakter sanmaz. Aksilik küçük işte istisna değil hava durumudur: müşteri gecikir, ev dağılır, vücut inmez. İnmezlik dolu haftada felaket olur; çünkü tutunacak gün yoktur. Yokluk cuma ve cumartesiyi telafi ilan eder. Telafi boşluğu iş yapar. İş yapılan boşluk sonraki pazartesiyi daha sıkı boyatır. Sıkı boya bir omurga sanılır. Sanı rengi çoğaltır. Çoğalan renk aksiliği hesaba katmaz ve yine çatlar. Çatlayan şey kişi değil, nefessiz takvimdir; takvim boyası omurga sanılır, omurga değildir.

Dolu her gün ilk aksamada eğer

Yedi dolu gün bir kahramanlık tablosu gibi boyanır. Tablo, aksiliği hesaba katmaz. Aksilik küçük işte istisna değil, hava durumudur: müşteri gecikir, ev dağılır, vücut inmez. İnmezlik, dolu haftada bir felaket olur; çünkü tutunacak gün yoktur. Yokluk, cuma ve cumartesiyi “telafi” ilan eder. Telafi, boşluğu iş yapar. İş yapılan boşluk, sonraki haftayı daha da sıkı boyatır.

Sıkı boya bir omurga sanılır. Sanı, sakin bir iş günü yazısındaki takvim boyasıyla akrabadır. Boya güzeldir. Güzel boya tutulmamış bir haftadır. Tutulan hafta daha çirkindir: birkaç adlı gün, bir nefes. Nefes, verimlilik hediyesi diye satılmaz. Satılan hediye, boş günü bir tekniğe çevirir. Teknik, boşluğu yine iş yapar.

• Boş gün lüks değildir.
• Boş gün diğer günlerin tutunacağı nefestir.
• Nefesi tekniğe çevirmek onu eğer.

Bu üç cümle bir yöntem markası üretmez. Üretir gibi görünen şey, dolu haftanın ilk aksamada neden bütün kişiyi “disiplinsiz” ilan ettiğidir. İlan yanlıştır. Disiplin yedi rengi boyamak değil; bir günün boş kalabilmesidir. Boş kalabilen gün, eğilen haftayı kişiden ayırır. Ayrılan kişi, aksiliği karakter sanmaz.

Nefes, ödül değildir

Ödül, yetişmeyen işte hiç gelmez. Gelmemesi tam da nefesin gerektiği andır. Nefes hak edilmez. Hak edilmeyi bekleyen boşluk, en sıkışık perşembede yok olur. Yok olan boşluk, cuma ve cumartesiyi borçlandırır. Borç, “çalışkanım” anlatısını büyütür. Anlatı, bir sonraki pazartesiyi daha kalabalık boyar.

Bir çevirmen çarşambayı boş bırakır. Boşluk tatil değildir; gelen işin kayacağı yerdir. Perşembe bir teslim kayınca çarşamba tutunur. Tutunan gün, haftayı kişiden ayırır. Aynı masada başka biri yedi günü “yetişir” ile doldurur. İlk kayma cumartesiyi yer. Yenilen cumartesi, kişiyi disiplinsiz ilan eder. İlan, dolu takvimin doğal sonucudur. Sonuç, karakter kusuru değildir.

Öğleden sonra işin dağılması gün içindeki sahte ikinci başlangıcı konuşur. Boş gün, hafta ölçeğinde aynı ilkenin nefesidir. Nefes yoksa hafta da iki kez ısınır: pazartesi sıkı, cuma borçlu. İki ısınma bir haftayı yer. Yenen hafta “daha disiplinli olacağım” diye sonraki boyayı sıkılaştırır. Sıkı boya yine çatlar.

Her iş bu boşluğu kaldırmaz

Nöbet, dükkân, sürekli kapı çalan destek: başka ritim ister. O ritme “haftaya bir boş gün” giydirmek dili çalmaktır. Dil çalınmasın diye bu yazı serbest stüdyonun boyalı takvimini konuşur. Konuşulan takvim evrensel bir kanun değildir. Kanun gibi görünen şey, dolu her günün ilk aksamada haftayı eğmesidir.

Bazı haftalar boş gün yemez. Teslim haftası, hastalık, bakım. Eğilen biçim yok edilmiş biçim değildir. Yok edilen şey “her hafta aynı ritüel” masalıdır. Masal insanı yorar; yorgun kişi boş günü bir ahlak sopası sanır ve bırakır. Bırakılan nefes, birkaç hafta sonra yine yedi renk olarak döner.

Boş gün kamuya çıkmak zorunda değildir. Çıkan boşluk bir vitrin olur: “ben dinlenmeyi biliyorum.” Vitrin, nefesi performansa çevirir. Performans, HIL’in sakin dergisinin işi değildir. İş, diğer günlerin tutunacağı yerin adı konmasıdır. Ad konmayan yer, ilk “yetişir”de yok olur.

Tekniğe çevirince eğilir

Boş günü bir verimlilik hilesi yapmak, onu yine iş yapmaktır. İş yapılan boşluk, “bu günde şunlar yetişir” diye dolar. Dolan boşluk, ilk aksamada diğer günlerden farksızdır. Farksızlık, nefesi iptal eder. İptal edilen nefes, çalışkanlık anlatısını korur. Korunan anlatı, kişiyi yine döver.

Bu yazı hangi günün boş bırakılacağını söylemez. Söylemek bir kılavuz işidir. Dergi, boşluğun neden bir lüks olmadığını söyler. Söylemek, tatil vaat etmez. Vaat, broşürün işidir. Broşür mutluluk satar. Satılmayan şey, eğilen haftanın kişiyi “disiplinsiz” ilan etmemesidir.

Pazartesi yedi renk, perşembe ilk kayma, cuma “yetişir”, cumartesi borç: sahne tanıdıktır. Tanıdık olan, çalışkanlığın haftayı eğmesidir. Eğilen hafta kişiyi disiplinsiz ilan eder. İlan, nefessiz takvimin doğal hâlidir. Hal, boş günü bir lüks gibi görür. Lüks olmayan şey, kayan teslimin tutunacağı yerdir. Tutunacak yer yoksa kişi eğilir. Eğilen kişi, bir sonraki pazartesiyi daha sıkı boyar.

Sıkı boya bir omurga sanılır. Sanı, rengi çoğaltır. Çoğalan renk, aksiliği hesaba katmaz. Aksilik küçük işte istisna değil hava durumudur. Hava, dolu haftada felaket olur; çünkü nefes yoktur. Yokluk, boşluğu iş yapar. İş yapılan boşluk, verimlilik hediyesi diye satılır. Satılan hediye, nefesi tekniğe çevirir. Teknik, çarşambayı yine “yetişir” ile doldurur. Dolan çarşamba, perşembeyi tutamaz.

Haftaya bir boş gün bırakmak verimlilik hediyesi değildir. Diğer günlerin tutunacağı bir nefestir. Dolu her gün ilk aksamada bütün haftayı eğer. Eğilen hafta cuma ve cumartesiyi borçlu ilan eder. Borçlu günler boşluğu yer. Yenilen boşluk sonraki pazartesiyi daha sıkı boyatır. Sıkı boya çatlar. Çatlayan şey kişi değil, nefessiz takvimdir.